İşe İade Davası Nedir? Şartları ve Dava Süreci

İşe iade davasının şartları, zorunlu arabuluculuk aşaması, hak düşürücü süreler ve davayı kazanan işçinin hakları hakkında adım adım rehber.

İşe iade davası, iş güvencesi kapsamındaki bir işçinin, iş sözleşmesinin geçerli bir sebep olmadan feshedildiğini ileri sürerek feshin geçersizliğinin tespitini ve işine geri dönmesini istediği davadır. Dava 4857 sayılı İş Kanunu’nun 18–21. maddeleri ile 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’na göre görülür. 2017’den bu yana dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Bu yazıda işe iade davasının şartlarını, sürelerini ve sonuçlarını adım adım anlatıyoruz.

İşe iade davası nedir?

İşveren, iş güvencesi kapsamındaki işçinin belirsiz süreli sözleşmesini feshederken işçinin yeterliliği, davranışları ya da işletme, işyeri veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanmak zorundadır. Fesih bildiriminde sebep gösterilmezse ya da gösterilen sebep geçerli değilse işçi, işe iade yoluna başvurabilir. Davada feshin geçerli sebebe dayandığını ispat yükü işverene aittir; işçi feshin başka bir sebebe (örneğin sendikal nedene) dayandığını iddia ediyorsa bunu ispat etmek ona düşer.

İşe iade davasının şartları

• İşyerinde en az 30 işçi çalışması (aynı işkolundaki işyerlerinin toplamı dikkate alınır),
• İşçinin en az altı aylık kıdemi olması (yer altı işlerinde aranmaz),
• İş sözleşmesinin belirsiz süreli olması,
• Feshin işveren tarafından yapılmış olması,
• İşçinin işletmenin bütününü yöneten veya işe alma-çıkarma yetkisi olan işveren vekili olmaması,
• Kanundaki sürelere uyulması.

İşçinin kendisi istifa etmişse veya sözleşme karşılıklı anlaşmayla (ikale) sona ermişse kural olarak işe iade davası açılamaz; ancak istifanın baskıyla alındığı veya ikalenin gerçekte işveren feshi olduğu durumlar mahkemece ayrıca değerlendirilir.

Süreler: bir ay ve iki hafta

İşe iade sürecinde süreler hak düşürücüdür ve kaçırılması hâlinde dava reddedilir:

1. Arabulucuya başvuru: Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde işe iade talebiyle arabulucuya başvurulmalıdır (4857 s. K. m.20).
2. Dava açma: Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılmalıdır.
3. Özel hakem: Taraflar anlaşırsa uyuşmazlık aynı süre içinde iş mahkemesi yerine özel hakeme götürülebilir.

Arabuluculuk aşaması nasıl işler?

Başvuru, işverenin yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır. Arabulucu başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren üç hafta içinde sonuçlandırır; zorunlu hâllerde bu süre en fazla bir hafta uzatılabilir. Taraflar toplantıya bizzat, kanuni temsilcileri veya avukatları aracılığıyla katılabilir.

Arabuluculukta işe başlatma konusunda anlaşılırsa taraflar; işe başlatma tarihini, boşta geçen süre ücretinin parasal miktarını ve işçinin işe başlatılmaması hâlinde ödenecek tazminatın miktarını belirlemek zorundadır. Bunlar belirlenmezse anlaşma sağlanamamış sayılır. Geçerli mazereti olmadan ilk toplantıya katılmayan taraf, davada haklı çıksa bile yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulabilir.

Dava süreci ve deliller

Dava, işverenin yerleşim yeri veya işin yapıldığı yer iş mahkemesinde açılır. Dava dilekçesine arabuluculuk son tutanağı eklenir. İşe iade davaları kanun gereği ivedilikle sonuçlandırılır. İlk derece kararına karşı istinaf yoluna gidilebilir; bölge adliye mahkemesi işe iade davalarında kesin karar verir.

Davada sıkça değerlendirilen hususlar şunlardır:

• Fesih bildiriminin yazılı olup olmadığı ve sebebin açık ve kesin yazılıp yazılmadığı,
• Davranış veya verim nedeniyle fesihte savunma alınıp alınmadığı,
• Ekonomik nedenle fesihte işletme kararının gerçekten alınıp uygulanıp uygulanmadığı, işçinin başka bir bölümde çalıştırılma imkânı bulunup bulunmadığı (feshin son çare olması),
• Fesihten sonra aynı pozisyona yeni işçi alınıp alınmadığı,
• İşyeri işçi sayısı ve işçinin kıdemi.

Davayı kazanırsanız ne olur?

Mahkeme feshin geçersizliğine karar verirse 4857 s. Kanun m.21 uyarınca:

1. İşçi, kesinleşen kararın tebliğinden itibaren on iş günü içinde işe başlamak için işverene yazılı başvuru yapmalıdır. Başvurmazsa fesih geçerli sayılır.
2. İşveren işçiyi bir ay içinde işe başlatmak zorundadır.
3. İşe başlatmazsa işçiye en az dört, en çok sekiz aylık ücreti tutarında işe başlatmama tazminatı öder.
4. Her iki durumda da kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmayan süre için en çok dört aya kadar ücret ve diğer haklar ödenir.

Mahkeme bu tutarları dava tarihindeki ücreti esas alarak parasal olarak belirler. İşçi işe başlatılırsa daha önce ödenen kıdem ve ihbar tazminatı bu ödemelerden mahsup edilir. İşe başlatılmayan işçi, şartları varsa kıdem ve ihbar tazminatını da talep edebilir.

İşten çıkarılan işçiye pratik öneriler

• Fesih yazısının tebliğ tarihini not edin; bir aylık süre bu tarihten başlar.
• İçeriğini anlamadığınız ibraname, istifa dilekçesi veya ikale metnini imzalamayın.
• Bordrolar, SGK hizmet dökümü, yazışmalar ve tanık bilgilerini bir araya getirin.
• İşyerindeki işçi sayısını ve fesihten sonra yerinize işçi alınıp alınmadığını tespit etmeye çalışın.

İş güvencesinin genel çerçevesi için iş güvencesi yazımızı, fesih sonrası alacaklar için kıdem tazminatı rehberimizi okuyabilirsiniz. Daha fazla bilgi için iş hukuku sayfamızı ziyaret edebilir, süre kaçırmamak için vakit geçirmeden randevu alabilirsiniz.

Şimşek Hukuk Bürosu olarak Av. Saltuk Buğra Şimşek ve Av. Halil Alperen Şimşek ile bu konudaki dava ve süreçlerde hukuki danışmanlık ve temsil hizmeti veriyoruz. Dosyanız hangi şehirde görülürse görülsün, UYAP ve duruşma takibiyle süreci yürütebiliriz. Değerlendirme için online randevu oluşturabilir veya +90 501 153 97 99 numarasından bize ulaşabilirsiniz.

Konuya İlişkin Yargıtay Kararı

Sıkça Sorulan Sorular

İşe iade davası için kaç işçi çalışması gerekir?

İşyerinde otuz veya daha fazla işçi çalışmalıdır. İşverenin aynı işkolunda birden fazla işyeri varsa toplam işçi sayısı esas alınır.

İşe iade için arabulucuya ne zamana kadar başvurmalıyım?

Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmanız gerekir. Bu süre hak düşürücüdür.

Arabuluculukta anlaşma olmazsa dava ne zaman açılır?

Son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılmalıdır.

İşe iade davası ne kadar sürer?

Kanun bu davaların ivedilikle sonuçlandırılmasını öngörür; süre mahkemenin iş yüküne ve delillerin toplanmasına göre değişir. İstinaf incelemesinde bölge adliye mahkemesinin kararı kesindir.

Davayı kazanınca işe dönmek zorunda mıyım?

Hayır. Ancak işe başlatmama tazminatına hak kazanmak için kesinleşen kararın tebliğinden itibaren on iş günü içinde işverene başvurmanız gerekir.

İşe başlatmama tazminatı ne kadardır?

Mahkemece belirlenen en az dört, en çok sekiz aylık ücret tutarındadır. Ayrıca en çok dört aylık boşta geçen süre ücreti ödenir.

İstifa eden işçi işe iade davası açabilir mi?

Kural olarak hayır. Ancak istifanın baskı altında alındığı veya gerçekte işverenin feshi olduğu ispatlanırsa durum farklı değerlendirilebilir.

Deneme süresinde çıkarılan işçi işe iade isteyebilir mi?

İşe iade için en az altı aylık kıdem şartı arandığından, deneme süresi içinde ve altı aylık kıdem dolmadan çıkarılan işçi işe iade davası açamaz.

İşe iade davasında ispat yükü kimdedir?

Feshin geçerli sebebe dayandığını ispat yükü işverendedir. İşçi feshin başka bir sebebe dayandığını iddia ederse bunu ispat etmelidir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her somut olay kendi delilleri ve koşulları içinde değerlendirilmelidir. Yazıda anılan kanun hükümleri ve yargı kararları, yayın tarihindeki mevzuat ve içtihat esas alınarak aktarılmıştır.